ANITKABİR, Türk Ulusunun kurtarıcısı ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal ATATÜRK‘ün Ankara Rasattepe‘de bulunan anıtsal mezarı. 10 Kasım 1938’de İstanbul’da ölen Atatürk‘ün naaşı, Ankara’ya getirilerek geçici olarak Etnoğrafya Müzesi’ne konulmuştur. Daha sonra Atatürk’ün kişiliğine uygun, ulusunun ona armağanı olacak bir anıtkabirin hazırlık çalışmalarına başlandı. Bu aşamada en önemli sorun, anıtkabirin kurulacağı alanın yeriydi. Atatürk’ün bu konuda bir vasiyeti olmadığı için, uzun araştırma ve tartışmalardan sonra anıt alanı olarak Ankara’nın güneyine düşen Rasattepe seçildi. Bu konuda daha önce Prof. Dr. Herman Jansen, Prof. Dr. Clements Holzmeister, Prof. Dr. Bruno Taut ile Prof. Dr. Belling başta olmak üzere pek çok kişi ve kuruluşun görüşü alındı. Bu görüşlerin sonucunda saptanan yerler şunlardı; Çankaya, Etnoğrafya Müzesi, Türkiye Büyük Millet Meclisinin arkasında’ki Karatepe, Ankara Kalesi, bugünkü Milli Eğitim Bakanlığının bulunduğu alan, eski Ziraat Mektebi, Gençlik Parkı, Altındağ’daki Hıdırlık Tepe, Gazi orman çiftliği, ilk aşamada belirlenen yerler arasında Rasattepe’nin adı yoktu. Ancak Atatürk’ün mezarının yeri başında, Büyük Millet Meclisin’de aydın çevreler ve Halk arasında derin bir ilgi uyandırdı. Daha sonra Aydın milletvekili Mithat Aydın’ın Büyük Millet Meclisin’de Rasattepe‘yi önermesi dikkat çekti, uygun konumu kadar Atatürk‘ün sağlığında burası için “Bu tepe ne güzel bir anıt yeri” ve “Ankara kalesi buradan ne kadar’da güzel görünüyor” sözleri’de anımsanarak kesin karara varıldı. Anıtkabir’in yeri saptandıktan sonra uluslararası bir proje yarışması düzenlendi. Bu yarışmanın uluslararası jürisinde şu ünlü kişiler yer aldı: Alman Prof. Dr. Paul Bonatz, İsviçreli Prof. Dr. İvan Tenghom, Macar Prof. Dr. Karoly Wikinger, Türk Prof. Dr. Arif Hikmet Holtay, Bayındırlık Bakanlığın’dan Yüksek İmar Müdürü Yüksek Mimar Muhlis Sertel.

Atatürk Anıtkabir Proje Yarışması” umulandan fazla ilgi gördü, yarışmaya 20’si Türkiye’den olmak üzere toplam 47 eser katıldı. Jüri, Anıtkabir projesi yarışmasına gönderilen 3 eseri ödüle değer bulundu. Bu eserler Alman Mimar Prof. Dr. Johannes Kruger, italyan Mimar Prof. Dr. Arnoldo Foschini ve Türk Mimarları Prof. Dr. Emin Onat ve Doç. Dr. Orhan Arda’nın projeleriydi. Kesin sonucu belirleyecek olan hükümet, 7 Mayıs 1942’de Prof. Dr. Emin Onat ile Doç. Dr. Orhan Arda’nın projesini uygulamaya karar verdi. 15.000 m2‘lik bir alana yayılan Anıtkabir‘in temel atma töreni 9 Ekim 1944‘de yapıldı; yapımı dokuz yıl sürdü ve 20 milyon TL harcandı.

Yapı için gerekli malzeme Türkiye’nin çeşitli yörelerinden getirildi. Özellikle Bozkır ortasında’ki Ankara’ya uygun düşen sarı taş Çankırı yöresinden, mermerler Bilecik ve Osmaniye’den sağlandı. Tek Parçadan oluşan ve Osmaniye’den taşınan lahit mermerlerin ağırlığı 42 ton, uzunuluğu 4.20 m, genişliği ise, 1.60m’dir. Anıtkabir’in kapsadığı geniş alana Tandoğan Meyda’nından başlayan hafif eğimli asfalt bir yoldan girilir. Eğimin başındaki ağaçlık, Barış Parkı adını alır ve bu alandaki ağaçların fidanları barışı simgelemek üzere çeşitli ülkelerden gönderilmiştir. Asfalt yolu daha sonra geniş bir düzlük izler ve bu düzlükten 26 basamaklı yayvan bir merdivenle ana yapının bulunduğu yüksek alana çıkılır. Merdive’nin başında sağda ve solda 11×13 m boyutunda iki kule vardır. Sağdaki İstiklal Kulesi’nin içinde ve kapının solundaki duvarda, elinde yalın kılıç tutan bir gençle kartaldan oluşan Heykelci Zühtü Müridoğlu’nun kabartma kompozisyonu yer alır. Solda’ki Hürriyet Kulesi’nin içinde ve sağdaki duvarında ise yine aynı heykelcenin eseri olan bir atla elinde kağıt tutan bir meslek kompozisyonu vardır. Ayrıca Hürriyet Kulesi’nin önünde ve giriş Yolu’nun yani (Altın Yol) başlangıçta üç erkekten oluşan ve Türk erkekleri adını alan bir heykel grubu bulunur. Heykelci Hüseyin Özkan’ın yaptığı bu heykeller; asker, köylü ve aydın tiplerini temsil etmektedir. Zühtü Müritoğlu’nun soldaki Başkomutanlık Meydan savaşı Kabartmasında ise savaşın kendisi değilde zaferi getiren ulusal güç yansıtılmıştır. Anıtkabir’in en önemli bölümü Şeref Holü‘dür. Bu bölüm, anıtın tasarımında ağırlık merkezi olmuştur. Şeref Holü uzunca bir dikdörtgen plan üzerine kurulmuş ve iki katlıdır. Alt katın duvarları kesik piramit biçiminde, masif bir kitle durumundadır. Atatürk bu katta ve doğrudan doğruya topara kazılmış sade bir mezarda yatmaktadır. Asıl Şeref Holü ise bu katın üzerindedir. Yüksekliği 20m, genişliği 32m, uzunuluğu 60m’dir. Halı Motifleriyle bezeli tavanı altın mozaikle, duvarları ve zemini ise Bilecik’ten getirtilen renkli mermerlerle kaplıdır. Holün dört yanı, taş kaplanmış köşeli sütunlarla çevrelidir. Atatürk’ün Lahdi giriş bölümünün karşısındaki duvara açılan geniş pencerenin önündedir. Tek parçalı renkli mermerden yapılmış olan lahdin üzerinde hiç bir bezeme yoktur. Ankara Kalesine bakan geniş pencerenin altına  Atatürk’ün ünlü “Benim naciz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, fakat Türk Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır” özdeyişi ile “Ne Mutlu Türküm diyene” cümlesi yazılıdır.

Atatürk’ten sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin 4. Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel ile 2. Cumhurbaşkanı ve Atatürk’ün en yakın silah arkadaşı İsmet İnönü‘de Anıtkabir’in ayrı bölümlerine gömüldü. Ayrıca 28 Nisan 1960, 27 Mayıs 1960 ve 21 Mayıs 1963 olaylarında yaşamlarını yitirinlerin mezarları’da Anıtkabir dağılış merdivenin karşısındaki Devrim Şehitliği‘nde bulunuyordu. 1989’da yapılan bir törenle İsmet İnönü’nün dışındaki mezarlar, Devlet Mezarlığ’ına taşındı.

 

Anıtkabir
Anıtkabir Müzesi
 
Genel bilgiler
Tür Müze
Mimari tarz II. Ulusal Türk Mimarlık Dönemi
Konum Çankaya, Ankara, Türkiye
Başlama 9 Ekim 1944
Tamamlanma 1 Eylül 1953 (68 yıl önce)
Teknik detaylar
Zemin alanı 750.000 m2
Tasarım ve inşaat
Mimar Emin Halid Onat
Ahmet Orhan Arda

Anıtkabir Resimleri

Önceki makale23 Nisan Bayramına Kaç Gün Kaldı? Ne Zaman?
Sonraki makaleSevgililer Günü Ne Zaman?

3 YORUMLAR

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here